على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1205
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و نيفهء ازار . و رسن كمربند . و تسمهاى كه بدان سركوهه را بميخهاى پالان بندند . ج : حبك ( hobak ) . حبكة ( habakat ) ا . ع . اصل و بيخ انگور . و پست لوله كرده . حبكرة ( habkarat ) م . ع . گرد آوردن چيزى را . حبكل ( habkal ) و ( hobkol ) ا . ع . كوتاه . حبكى ( hebekk ) ا . ع . سير سريع و رفتار تند . حبل ( habl ) ا . ع . رباط و ريسمان و آنچه بدان چيزى را بندند . ج : احبل ( ahbol ) و حبول و احبال و حبال و يقال فى الطلاق : حبلك على غاربك اى امرك فخلى . و ريگ تودهء دراز كشيده و مجتمع و مرتفع و ريگ تودهاى كه به روى زمين چون طنابى باشد . و عهد و پيمان . و زينهار و امان . قوله تعالى : وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعاً قال ابن مسعود هو القرآن . و گرانى و ثقل . و مداهنه و بلا . ج : حبول و حبال . و پيوستگى و وصال - ضد هجر . و كتف و يا نشيب ميان گردن و سر كتف و يا پى ميان گردن و دوش و رگى در ذراع . المثل هو على حبل ذراعك اى فى القرب منك يضرب فى تسهيل الحاجة و تقريبها . و رگى در پشت . و استادنگاه اسبان رهان پيش از دوانيدن . و نام عرفه . و حبل العاتق : وتر گردن . و حبل المتين : طناب محكم . و عهد استوار . و حبل المساكين : لبلاب سفيد . و حبل الوريد : وريد و داج . حبل ( habl ) م . ع . حبل الصيد حبلا ( از باب نصر ) . گرفت شكار را بدام و يا دام گسترد براى شكار . و حبله : بست آن را بريسمان . حبل ( hebl ) ا . ع . سختى و بلا . ج : حبول . و دانشمند زيرك و عاقل . ج : احبال و يق انه لحبل من احبالها للداهية من الرجال و للقائم على المال الرفيق بسياسته . حبل ( habal ) ا . ع . امتلا و خشم و به حبل : او را خشم و اندوه است . و بار شكم ج : احبال . الحديث نهى عن بيع حبل الحبلة يعنى از بيع چيزى كه در شكم ناقه است و يا از بيع انگور بر درخت پيش از رسيدن و يا از بيع بچهاى كه در شكم باشد چنان كه تازيان در زمان جاهليت اين كار را مىكردند . حبل ( habal ) م . ع . حبل من الشراب و الماء حبلا و حبالا ( از باب سمع ) : پرگشت از شراب و آب . و حبلت المراة حبلا : آبستن شد آن زن . و كل بهيمة كذلك . و نيز حبل : غضبناك شدن . حبل ( habal ) و ( habl ) ع . ج . حبلة ( habalat ) و ( hablat ) . حبل ( hobl ) و ( hobal ) ع . ج . حبلة ( hoblat ) . حبل ( hobal ) ا خ . ع . موضعى بيمامة . حبلات ( hobl t ) ع . ج . حبلة ( hoblat ) . حبلان ( habl n ) و ( hobl n ) ص . ع . مرد پر از شراب و مرد پر از آب . و مرد خشمگين . حبلانة ( habl nat ) ص . ع . زن خشمناك و زن باردار . حبلاوى ( hobl viy ) ص . ع . منسوب به حبلى كه زن آبستن باشد . حبلبس ( habalbas ) ا . ع . دلاور . و ملازم چيزى كه از وى جدا نشود . و شير بيشه . حبلة ( hablat ) و ( habalat ) ا . ع . بيخ و ريشهء درخت انگور . و شاخ درخت انگور . ج : حبل ( habl ) و ( habal ) . حبلة ( hoblat ) ا . ع . ميوهء درختان خاردار و يا ميوهء درخت سلم و طلح و سيال كه نوعى از درخت با خار باشد . ج : حبل ( hobl ) و ( hobai ) الحديث ما لنا طعام الا الحبلة و ورق السمر . و نوعى از پيرايه كه در حميل باشد . ج . حبلات ( hobl t ) . و تره و انگور و بيخ انگور . حبلة ( habalat ) ع . ج . حابلة . حبل حبل ( habal - habal ) ع . كلمهاى كه بدان گوسفندان را زجر كنند . حبلق ( haballaq ) ا . ع . گوسفندان ريزه كه كلان نشوند . و بزهاى كوتاه بالا و فرومايه . حبلوى ( hoblaviy ) ص . ع . منسوب به حبلى كه زن آبستن باشد . حبلى ( habl ) و ( hobl ) ص . ع . زن ممتلى از شراب و آب . حبلى ( hobl ) ص . ع . زن آبستن . ج : حبليات و حبالى . و نيز حبلى ا خ : لقب سالم بن غنم بن عوف بدانجهت كه كلان شكم بود . و بنو الحبلى كه بطنى از انصاراند از اولاد او مىباشند . حبلى ( hobliy ) ص . ع . منسوب به حبلى كه زن آبستن باشد . حبليات ( hobley t ) ع . ج . حبلى . حبليل ( hoblil ) ا . ع . جانورى كوچك كه گويند مىميرد و از باران زنده مىگردد . حبن ( habn ) ا . ع . درخت دفلى كه خرزهره باشد . حبن ( hebn ) ا . ع . بوزينه و دمبل و ريشى مانند دمبل و هر دميدگى در بدن كه آماس كند و ريمناك گردد . ج : حبون . حبن ( habn ) و ( haban ) م . ع . حبن حبنا و حبنا ( از باب سمع ) : مستسقى و كلان شكم گرديد . و كذلك حبن ( مجهولا ) . و حبن عليه : خشم گرفت به روى .